Zwangerschapsmisselijkheid en hyperemesis gravidarum

   Zwanger    Zwangerschapskwalen    Zwanger misselijkheid

Misselijkheid is de meest voorkomende kwaal onder zwangere vrouwen. Tegelijkertijd is het ook een kwaal die het meest onderbelicht is. Hoewel men heeft onderzocht dat wel 60% tot 80% van de zwangere vrouwen aan enige vorm van zwangerschapsmisselijkheid lijdt, worden er toch nog zwangerschapsboeken op de markt gebracht die deze kwaal niet eens noemen. En dat is jammer, want er is veel mogelijk om zwangerschapsmisselijkheid draaglijker te maken.

Zwangerschapsmisselijkheid ontwikkelt zich op veel verschillende manieren en komt in alle gradaties voor. Sommige vrouwen voelen zich alleen in de ochtend een beetje onpasselijk, anderen zijn de hele dag licht misselijk. Bij bepaalde vrouwen duurt de misselijkheid slechts kort, en bij andere vrouwen juist de hele zwangerschap. Een klein percentage (1%-2%) vrouwen is zo misselijk dat zij constant moeten overgeven en niets meer binnen kunnen houden. Deze extreme vorm van zwangerschapsmisselijkheid wordt hyperemesis gravidarum genoemd. Hierover vertellen we verder in dit artikel meer.

Hoe om te gaan met zwangerschapsmisselijkheid?

Je hebt een positieve test in handen en je bent superblij. Je lichaam voelt anders aan, je wordt een beetje misselijk, dat maakt je alleen maar zekerder want misselijkheid hoort toch bij een zwangerschap? Zoals je hierboven al kon lezen komt zwangerschapsmisselijkheid inderdaad veel voor, maar dat betekent niet dat je er niets aan kunt doen. We geven wat tips en aanwijzingen:

  • Allereerst: luister naar je lichaam! Ga niet over je grenzen heen, neem rust als je moe bent, drink als je dorst hebt, eet wat als je honger hebt. Misselijkheid wordt over het algemeen erger als je te weinig eet of drinkt of als je moe bent, zorg dus goed voor jezelf;
  • Als je moet werken en je hebt het gevoel dat je op je werk meer pauze nodig hebt, geef dit dan aan bij je leidinggevende. Zwangere vrouwen hebben recht op extra pauze die ook wordt doorbetaald;
  • Probeer er achter te komen wat jouw triggers zijn, wanneer wordt je het meest misselijk. Dit kunnen bepaalde geuren zijn, maar ook beweging zoals in de trein of een auto. Als je weet wat jouw misselijkheid triggert, kun je proberen die triggers te verminderen of te verwijderen. Heb je bijvoorbeeld veel last van bakluchtjes, vraag dan aan je partner of hij het avondeten wil klaar maken;
  • Onderzoek of het helpt om bepaalde etenswaren te eten of juist te vermijden. Wat wel of niet helpt bij zwangerschapsmisselijkheid is heel persoonlijk, sommige vrouwen willen alleen licht eten en bij anderen vallen vette, zware dingen juist goed. Zaak dus om te experimenteren. Algemene tips:
    • Fruit valt beter dan groente;
    • Als je je misselijk begint te voelen, helpt het meestal juist om iets te eten;
    • Koude etenswaren worden vaak beter gegeten omdat hier minder geur aan zit, waardoor er minder snel een misselijkheidsgolf getriggerd wordt;
    • Een slokje cola kan helpen om misselijkheid te verminderen;
    • Voedingswaren waar je nog trek in hebt, vallen beter dan zaken die je naar binnen moet forceren;
  • Vooral als je moet overgeven, maar ook als dat niet zo is, is het belangrijk om genoeg te drinken;
  • Gemberpillen of pillen met vitamine B6 kunnen helpen tegen de misselijkheid.

Meer tips tegen misselijkheid

Wanneer moet je hulp zoeken?

Het is lastig te zeggen waar 'normale' zwangerschapsmisselijkheid ophoudt en extreme zwangerschapsmisselijkheid begint. Er zijn wel symptomen waar je op moet letten en waarmee je naar je huisarts of verloskundige moet gaan. Aarzel niet en bel ook 's nachts als je je zorgen maakt, uitdroging en ondervoeding kunnen hele nare gevolgen hebben als er niet tijdig wordt ingegrepen. Ook als je twijfelt over je symptomen is het beter om je huisarts of verloskundige te raadplegen. Hieronder staat een lijstje met symptomen waar je op moet letten:

  • Je hebt al 24 uur of meer bijna niets gegeten of gedronken en/of wat je eet, komt er weer uit;
  • Je valt af in plaats van dat je bij komt;
  • Je urine-productie is sterk verminderd en je urine is veel donkerder dan normaal;
  • De elasticiteit van je huid is afgenomen, als je met je duim en wijsvinger de huid op de rug van je hand pakt, veert deze langzamer terug dan normaal;
  • Je geeft heel vaak over (meer dan 3 keer per dag bijvoorbeeld, bij extreme misselijkheid kunnen vrouwen wel 10 tot 30 keer op een dag overgeven);
  • Je bent duizelig of valt zelfs flauw;
  • Je bent verward: verwardheid kan een symptoom zijn van uitdroging, daarom is het belangrijk dat ook je partner goed op let en contact op neemt met je huisarts of verloskundige als hij denkt dat de misselijkheid en het overgeven uit de hand lopen;
  • Je bent niet meer in staat om te functioneren en bent te slap geworden om staand te douchen, de trap op en af te lopen of zelfs maar uit bed te komen.

Hyperemesis Gravidarum (HG)

misselijkheid

Hyperemesis Gravidarum (HG) of extreme zwangerschapsmisselijkheid en overgeven wordt gekenmerkt door enorme, bijna onstopbare misselijkheid en overgeven waardoor de zwangere vrouw langzaam (en soms niet zo langzaam) maar zeker uitdroogt en ondervoed raakt. Zonder medisch ingrijpen kan HG erg gevaarlijk zijn, daarom worden vrouwen met HG vaak opgenomen in het ziekenhuis. Hier worden ze behandeld met een infuus met vocht waardoor de uitdroging opgeheven wordt. Hierdoor voelen vrouwen zich vaak al beter omdat uitdroging de symptomen van misselijkheid verergerd, maar de oorzaak van de misselijkheid wordt natuurlijk niet weggenomen. Daarom wordt ook vaak medicatie gegeven. Het gaat daarbij om anti-misselijkheidsmedicijnen zoals emesafene, primperan en zofran of anti-reflux medicijnen zoals gaviscon, omeprazol of rennies. Gedurende de opname wordt getracht om de vocht en voedselinname weer op te bouwen. Vaak lukt dit wel enigszins, maar helaas lang niet altijd. Dan wordt ook overgegaan tot sondevoeding via de neus, je kunt immers niet eindeloos zonder voeding.

Uit onderzoek blijkt dat HG vaak beter wordt rond de 20e week, maar iets minder dan de helft van de vrouwen met HG heeft dit in meer of mindere mate de hele zwangerschap. Soms zelfs tot de bevalling aan toe. Voor hen is bevallen een enorme opluchting, want praktisch meteen daarna vallen de symptomen van HG weg en kunnen ze weer normaal eten.

Tips voor vrouwen met HG

Doordat HG in zo veel verschillende vormen voorkomt, is het ook heel persoonlijk wat wel en niet helpt voor vrouwen die hier aan lijden. Probeer voor jezelf uit te vinden wat je prettig vindt en hoe je het voor jezelf draaglijker kunt maken. We geven hieronder een paar algemene tips:

  • Ook bij HG geldt: luister naar je lichaam! Doe niet meer dan je kunt en neem heel veel rust. Voel je daar ook niet schuldig over, zoals je hierboven al hebt gelezen is HG ingrijpend en heeft het veel invloed op je lichaam;
  • Geef op tijd aan bij de huisarts of de verloskundige dat het overgeven te veel wordt, dan kan tijdig worden ingegrepen. HG kan snel uit de hand lopen waardoor de symptomen elkaar gaan versterken en het lastiger is om de cyclus van overgeven te breken;
  • Vraag om de hulp die je nodig hebt, mensen in je omgeving willen graag helpen maar hebben soms geen idee wat ze kunnen doen. Vraag hulp bij boodschappen doen, het huishouden, oppassen of gewoon of ze even bij je willen zitten zodat je niet zo alleen bent;
  • Maak het jezelf makkelijker door online boodschappen te doen (bij Albert.nl bijvoorbeeld) en online te bepalen wat je leuk vindt voor de babykamer;
  • Vergeet niet dat HG een ziekte is die tijdens de zwangerschap opduikt, net als bekkeninstabiliteit, zwangerschapsvergiftiging of het HELPP-syndroom. Het zit niet tussen je oren, je bent niet gek aan het worden, je stelt je niet aan, je zoekt niet naar aandacht door over te geven, je hebt geen eetstoornis, je hebt wel last van een zwangerschapsziekte. Hyperemesis Gravidarum is ook als zodanig opgenomen in de database van de National Organization of Rare Disorders (de Nationale Organisatie van zeldzame stoornissen) in Amerika;
  • Blijf de HG zien in de context van je zwangerschap. Hoe vreemd het voor een buitenstaander ook mag klinken, het is heel makkelijk om 'te vergeten' dat je zo ziek bent doordat je een kindje krijgt. Op dat moment zie je alleen nog de ziekte en vergeet je dat die zwangerschapsgerelateerd is. Als je je blijft herinneren dat je een kindje krijgt, dan kan het makkelijker zijn de HG te verdragen. Als dit voor jou helpt, zorg dan dat je echofoto's van je kindje in de buurt hebt of andere dingen die je daar aan herinneren;
  • Als je naar het ziekenhuis moet, neem dan dingen van thuis mee waar je steun uit krijgt. Neem je eigen kussen mee, dingen voor op het prikbord en foto's van je familie. Hou de kaarten die je krijgt bij je in de buurt zodat je er af en toe naar kunt kijken en weet dat er mensen zijn die je steunen;
  • Als je wordt opgenomen n het ziekenhuis, zul je een infuus krijgen. Doordat je bent uitgedroogd is het vaak lastiger om het infuus te zetten. Zorg daarom dat je hand en pols goed warm is en laat je hand een tijdje naar beneden bungelen naast je bed. Zo is het veel makkelijker om het infuus aan te brengen. Laat de arts of verpleegster die het infuus gaat zetten ook rustig de tijd nemen om goed te voelen en geef eventueel aan dat het prikken misschien lastiger is door de uitdroging;
  • Als de misselijkheid een beetje afneemt, kan het verstandig zijn om een verwijzing van de huisarts te vragen voor revalidatiefysiotherapie. Zo kun je er voor zorgen dat je je kracht en energie weer opbouwt zodat je de bevalling aan kunt. Een fysiotherapeut kan ook aan huis komen als je niet in staat bent om naar de praktijk te gaan. Je kunt dit eventueel combineren met een individuele zwangerschapsupdate, een mensendieck- of cesartherapeut zou je hierbij kunnen helpen bijvoorbeeld;

Psychologische aspecten van misselijkheid

HG, maar ook gewone zwangerschapsmisselijkheid, heeft vaak een grote lichamelijke een geestelijke impact op vrouwen die hier aan lijden. Door de verschillende symptomen worden vrouwen met zwangerschapsmisselijkheid en HG in meer of mindere mate gehinderd in hun dagelijkse bezigheden, zijn ze vaker niet in staat te werken en hebben zij soms ook verzorging nodig. Verder zorgt het aanhoudende gevoel van misselijkheid en overgeven ervoor dat je kunt gaan twijfelen aan de zwangerschap en hebben sommige vrouwen het gevoel dat ze een dergelijke zwangerschap niet aankunnen. Deze gevoelens komen vaak voor en het is erg belangrijk om hierover te praten met je partner en je zorgverleners.

Wil je meer informatie over zwangerschapsmisselijkheid? Dan kun je de website Zwanger en Misselijk bezoeken. Hier vindt je meer tips en kun je meer lezen over zwangerschapsmisselijkheid.

Voor vrouwen die HG hebben of hebben gehad, is Steunpunt Hyperemesis Gravidarum opgericht. Dit steunpunt biedt informatie en steun aan vrouwen met HG. Er zijn ervaringsverhalen te lezen, er is informatie en er zijn tips over HG te vinden en je kunt rechtstreeks contact opnemen met buddy's. Deze buddy's zijn allemaal vrouwen die ook HG hebben gehad en weten waar je het over hebt als je hen mailt met jouw verhaal.

Deze tekst is tot stand gekomen i.s.m. Rosa Overbosch van de Stichting ZEHG: Zwangerschapsmisselijkheid en Hyperemesis Gravidarum

Bron:
1: Vikanes A, Grjibovski AM, Vangen S and Magnus P. (2008) Variations in prevalence of hyperemesis gravidarum by country of birth: A study of 900, 074 pregnancies in Norway 1967-2005. Scandinavian Journal of Public Health 36: 135-142 – Noors Instituut van Publieke Gezondheid geraadpleegd op 11-04-2010

Artikel gelezen en nu?

Meer informatie over misselijk en ervaringen

Wensendieet helpt tegen misselijkheid blog Katie

Wensendieet helpt tegen misselijkheid blog Katie
Blog: "“Een biscuitje voordat je opstaat helpt tegen je ochtendmisselijkheid” staat in veel zwangerschapsboeken. Ik verbaas me er keer op keer over. Die auteur is zelf nooit zwanger geweest."

Uitgedroogd door extreme misselijkheid

Uitgedroogd door extreme misselijkheid
Blog: "Ik heb Danny gesmeekt om thuis te blijven, omdat ik voelde dat het niet goed met me ging. We zijn naar de huisarts gegaan en die verwees mij door naar het ziekenhuis, ik was uitgedroogd"

Mijn ervaring met HG extreme zwangerschapsmisselijkheid

Mijn ervaring met HG extreme zwangerschapsmisselijkheid
Blog: "Ik was dagen / weken erg beroerd. Misselijk en ook echt een aantal keer per dag overgeven. Dan wordt er gezegd: Ja dat hoort er gewoon bij, even doorbijten, na 12 weken is het over."

Kate Middleton heeft last van misselijkheid

Kate Middleton heeft last van misselijkheid
Kate Middleton heeft last van zwangerschapskwalen misselijkheid. Jij ook? Wat kun je doen tegen misselijkheid en andere zwangerschapskwalen?

Alleen maar overgeven blog Chantal

Alleen maar overgeven blog Chantal
Blog: "Eten lukte me niet, ik probeerde van alles; gele vla, kaakjes, beschuit, niks hielp. Ik nam cola en dat kon ik met hele kleine slokjes drinken. Ik vond dit zo erg. Geen gezond eten."

Alles wat je wilde weten over ochtendmisselijkheid

Alles wat je wilde weten over ochtendmisselijkheid
Heb jij er ook last van? Die hevige misselijkheid 's ochtends, waardoor je moeilijk kunt eten en soms overgeeft? Het heet ochtendmisselijkheid en je kunt er van alles tegen doen.

Recept van de week: Oranje smoothie tegen misselijkheid

Recept van de week: Oranje smoothie tegen misselijkheid
Blog: "Er zijn genoeg momenten in je zwangerschap of als je net moeder bent, waarop eten er misschien bij inschiet. Je bent misselijk, moe of hebt het gewoon razend druk. Met deze oranje super"

Anderen lezen nu ook

Griep H1N1 tijdens je zwangerschap

Griep H1N1 tijdens je zwangerschap
Neem bij koorts hoger dan 38.5°C contact op met de huisarts of uw behandelend gynaecoloog. Gebruik paracetamol tegen koorts en pijnklachten. U krijgt antibiotica als u naast de griep oo

Bekkeninstabiliteit, de vermoeidheid krijg je er gratis bij

Bekkeninstabiliteit, de vermoeidheid krijg je er gratis bij
Als ik met andere zwangere vrouwen praat, dan valt me toch op dat bekkeninstabiliteit een beetje een onzichtbare kwaal is, waar stiekem veel vrouwen last van hebben. Niemand ziet het.

Afvallen en heel erg misselijk

Afvallen en heel erg misselijk
Na week twaalf zou het echt minder worden. Ik mocht niks meer afvallen. Ok? En hoe ga ik dat voor elkaar krijgen? Hoe kan mijn baby goed groeien zo?

Pijn in het schaambeen

Pijn in het schaambeen
Rond de 32-34 week daalt bij een eerste zwangerschap het hoofdje van je baby in, dit kan druk geven. Daarnaast kan het soms duiden op klachten van je bekken.

Alles wat je moet weten over zwangerschapsdementie

Alles wat je moet weten over zwangerschapsdementie
Veranderingen tijdens de zwangerschap leiden tot symptomen die veel zwangere vrouwen bekend zijn: afwezigheid en concentratieproblemen oftewel zwangerschapsdementie.

Week 26: Slapeloze nachten

Week 26: Slapeloze nachten
In mijn vorige blog kon je al lezen dat ik moeite heb met slapen ’s nachts, omdat ik m’n draai niet kon vinden. En echt waar, ik zeg het nog een keer: Een voedingskussen is echt een aan

Zwangerschapsdiabetes: de ins & outs

Zwangerschapsdiabetes: de ins & outs
Ongeveer 1 op de 20 zwangere vrouwen krijgt ermee te maken: zwangerschapsdiabetes, ook wel zwangerschapssuiker of diabetes gravidarum genoemd. Dit is een tijdelijke vorm van diabetes.

Zwanger en last van cellulite - sinaasappelhuid

Zwanger en last van cellulite - sinaasappelhuid
Hoe ontstaat cellulite tijdens de zwangerschap? Verdwijnt de cellulite na de bevalling? Nee, net niet helemaal, is het goudeerlijke antwoord van mijn vriendin, wel grotendeels.

Groep-B-streptokokken GBS en zwangerschap

Groep-B-streptokokken GBS en zwangerschap
Groep-B-streptokokken zijn bacteriën die net als andere bacteriën bij 1 op de 5 volwassenen in de darmen of in de vagina en baarmoedermond voorkomen. Meestal kan dit geen kwaad.

Infectieziekten om alert op te zijn

Infectieziekten om alert op te zijn
Lees over Blaasontsteking, Chlamydia, Griep en andere ziektes en wat het betekent voor je baby.

Infecties tijdens de zwangerschap door dieren

2   Infecties tijdens de zwangerschap door dieren
Dieren dragen soms ziekteverwekkers bij zich. Contact met dieren brengt daarom een klein risico met zich mee.

Thuis door bekkeninstabiliteit nooit gedacht

Thuis door bekkeninstabiliteit nooit gedacht
Mijn rug en bekkengebied verkrampen regelmatig, waardoor er drukpunten ontstaan waar zich afvalstoffen ophopen. De enige remedie volgens haar was het tijdelijk los masseren.

Last van windjes laten tijdens je zwangerschap?

Last van windjes laten tijdens je zwangerschap?
Iedereen laat gemiddeld zo’n tien tot twintig winden per dag. Bij dertig of veertig schijnt het om extra gasvorming te gaan. Absoluut bij mij aan de orde. Op de meest onhandige momenten

Slapeloze nachten!

Slapeloze nachten!
Welke zwangere vrouw heeft er geen last van?! Kennen jullie dat gevoel, die druk op je blaas en ieder uur wakker worden om te gaan plassen. Verschrikkelijk is het!

Je reactie op Zwanger misselijkheid

Alleen op de knop 'Bericht plaatsen' klikken als je zelf de volledige inhoud hebt geschreven en akkoord gaat met de richtlijnen.