Informatie over jouw zwangerschap

Bevalling

Kraamweek

Borstvoeding en flesvoeding

Baby wordt groter

Borstvoeding, logisch en natuurlijk vervolg op zwangerschap en bevalling

Hoe komt het dat zoiets natuurlijks en vanzelfsprekends als borstvoeding geven zo onnodig ingewikkeld geworden is? En dat het onderwerp borstvoeding zo gevoelig ligt?

Bijna iedereen weet wel dat moedermelk de beste en enige meest volwaardige voeding voor baby's is. De meerderheid van alle moeders begint dus na de geboorte van haar kind met het geven van borstvoeding, ruim 80%. Toch haakt de helft van deze moeders binnen een maand weer af. Stoppen met borstvoeding binnen die eerste maand is meestal niet vrijwillig. Veel vrouwen kampen met te veel tegenslag tijdens die eerste paar belangrijke weken. Dus: wat zou je kunnen doen om dat te voorkomen?

Vrouwen die zich goed voorbereid hebben en zich een goed beeld hebben gevormd van wat gaat komen, hebben een grotere kans op een succesvolle borstvoedingsperiode. Een goede begeleiding is ook uiterst belangrijk. De meeste vrouwen willen namelijk niet alleen beginnen met borstvoeding, ze gaan het zelfs in de loop van de tijd leuker en leuker vinden, en zien dan geen reden meer om te stoppen. Samen blijven genieten van de borstvoeding wordt dan een gewoon en normaal onderdeel van de dagelijkse dingen.

...Het leerproces start met de geboorte van de baby en duurt een paar weken. En dat is nou precies die eerste periode waarin het bij veel moeders zo vaak mis gaat...

Heb je veel succesverhalen gehoord over borstvoeding, dan start je er waarschijnlijk vol goede moed en zonder twijfel mee. Verhalen over mislukte borstvoeding zijn meestal hardnekkig. Je hoort het zo vaak: 'Ik kon geen borstvoeding geven,' of: 'Ik had niet genoeg melk.' Gebrek aan kennis en gebrek aan de juiste hulp zijn de voornaamste redenen dat de borstvoeding vaak mislukt. Mensen uit je omgeving, vaak met nóg minder kennis van borstvoeding dan jijzelf of sommige hulpverleners, staan snel klaar met hun verklaring en uitleg. 'Je melk is waterig,' of: 'Je hebt een luie baby.'

Hoewel je je lichamelijk niet hoeft voor te bereiden op het geven van borstvoeding, is het wel zinnig om je tijdens je laatste zwangerschapsmaanden voor te bereiden op het thema borstvoeding. Door er alvast over te lezen kun je kleine ongemakken wellicht voor zijn, twijfels wegnemen en heb je een grotere kans op een prettige borstvoedingsperiode. Door vooraf bekend te raken met het geven van borstvoeding weet je straks alvast een beetje wat je kunt verwachten.

Veel mensen denken dat het voorbereiden van je tepels noodzakelijk is om tepelproblemen te voorkomen. Het is beter dat je het natuurlijke evenwicht niet verstoort met zeep of zalfjes en dat je je tepels alleen maar met water wast. Meer voorbereiding is niet nodig. Ook in de periode dat je borstvoeding geeft, is alleen wassen met water voldoende. Ook het harden van je tepels, zoals vroeger veel gedaan werd, is helemaal niet nodig. De voorbereiding van je borsten en tepels is een natuurlijk proces en vindt vanzelf plaats onder invloed van zwangerschapshormonen. Wrijven, oprekken of schuren zal je tepels juist gevoelig en pijnlijk maken.

Dit is je boodschappenlijstje bij borstvoeding

Alvast aanschaffen/klaarleggen, ter voorbereiding:

• brochures, boeken, informatie van internet
• telefoonnummers van lactatiekundigen*
• twee voedingsbeha's
• zoogkompressen

Daarnaast is het fijn als je een netwerk hebt van vriendinnen met positieve borstvoedingservaringen en een partner die je steunt.

Voordat je weer gaat werken zou je aan kunnen schaffen:

• flessenwarmer
• zuigfles en speen (ook voor afgekolfde moedermelk)
• kolfapparaat (ook te huur)
• meer voedingsbeha's

*Meestal gaat alles goed en het merendeel van de voedende moeders heeft geen hulp nodig. Maar er zijn omstandigheden waarbij je de hulp van een deskundige, zoals een gecertificeerd lactatiekundige, wel nodig hebt. Zij kan je algemene voorlichting geven over borstvoeding maar ook begeleiden in complexere situaties. Heb je problemen met aanleggen, pijnklachten, terugkerende borstontstekingen, groeit je baby niet voldoende of is je baby te vroeg geboren? Dan is de hulp van een lactatiekundige beslist aan te raden. Hier te vinden.

Direct na de bevalling

Samen uitrusten na de bevalling kan heerlijk zijn na de inspanningen die je hebt geleverd. Zowel jij als je baby heeft die rust verdiend. Of je nu een korte, heftige of langdurige, moeizame bevalling hebt gehad: je eigen kind in je armen houden is de meest ontspannende beloning. De wetenschappelijke inzichten over het eerste huid-op-huidcontact zijn de afgelopen jaren flink toegenomen. Zo weten we nu bijvoorbeeld dat het behalve een ontspannend effect voor moeder en baby ook een enorme stimulans is voor het op gang komen van de borstvoeding. Baby's zijn de eerste paar uur na de geboorte flink wakker en alert. Dat moet, omdat zij tijd nodig hebben om zich aan te passen aan het leven buiten de baarmoeder. De meest vanzelfsprekende en natuurlijke plek voor zo'n net geboren kleintje is op jouw warme moederborst. Dus neem je blote baby op jouw ontblote borst en bedek hem en jezelf met een warme deken of doek.

Overlevingsinstincten

Je baby wordt geboren met een groot aantal overlevingsinstincten. Deze instincten zijn het sterkst vlak na de geboorte. Door ongestoord huid-op-huidcontact onmiddellijk na de geboorte activeer je het natuurlijke gedrag van je pasgeboren baby. Onderzoek heeft aangetoond dat baby's die onmiddellijk na de geboorte vijftig minuten of langer ongestoord huid-op-huidcontact met hun moeder hadden, een grotere kans hebben om spontaan aan de borst te gaan drinken. Als je baby een beetje bekomen is van de bevalling, is hij heel goed in staat om zelf naar de borst te kruipen en op zoek te gaan naar de tepel. Hij weet precies waar hij moet zijn. Hij kan al zien, ruiken, likken en proeven. Je tepel en tepelhof zijn tijdens je zwangerschap donkerder van kleur geworden en dat is handig voor je baby. Hij herkent ook de geur van de tepel en tepelhof, want die lijkt precies op die van het vruchtwater. Je baby kan zichzelf uitstekend aanleggen en weet feilloos te drinken zonder dat jij daar iets voor hoeft te doen. Forceer niets en dwing hem nergens toe. Niet ingrijpen maar hem in alle rust en in zijn eigen tempo het initiatief laten nemen. Ongestoord zélf aanleggen is belangrijk en draagt bij aan een succesvolle borstvoedingsperiode.

Een baby die goed is aangelegd heeft een grotere kans op een succesvolle en langere borstvoedingsperiode. Je baby weet al hoe het moet – nu jij nog. Het is belangrijk dat je leert zien wanneer je baby aangelegd wil worden en hoe jij daarvoor de beste condities kunt scheppen en hem de ruimte kunt geven om het zelf te doen. Leg je baby altijd zelf aan en zorg dat je zo min mogelijk afhankelijk bent van de hulp van anderen.

Borstvoeding mag geen pijn doen

Goed aanleggen voorkomt problemen zoals pijnlijke of beschadigde tepels. Baby's die niet goed zijn aangelegd, kunnen de borst niet goed leegdrinken waardoor onvoldoende nieuwe melk wordt gemaakt. Je baby is dan niet alleen ontevreden na een voeding, maar ook je productie loopt terug. De voedingen verlopen erg onrustig als je baby niet goed is aangelegd en soms duren ze erg lang, langer dan een half uur per borst. Vooral pasgeboren baby's die niet goed aangelegd zijn, verliezen soms interesse in de borst en vallen, om zichzelf te beschermen, in slaap. Ook problemen zoals stuwing, verstopte melkkanaaltjes of borstontstekingen kunnen het gevolg zijn van niet goed aanleggen.

Het is belangrijk telkens in een comfortabele houding te voeden. In de eerste week zullen jullie vooral aan elkaar moeten wennen, dat is best spannend en je zult je willen concentreren op het goed aanleggen. Dit gaat het best als je rechtop zit, omdat je dan mooi kunt zien hoe je baby hapt. Als dit goed gaat, kan je andere voedingshoudingen leren. Zoals liggend voeden. Liggend voeden is handig omdat je dan 's nachts zonder al te veel inspanningen je baby kunt aanleggen. Ook als je overdag een rustmoment nodig hebt, kun je tijdens het voeden zelf gaan liggen en rusten.

Veel moeders ervaren de eerste keren aanleggen als gevoelig. Het eerste aanleggen en het zuigen van je baby kan inderdaad even een intense ervaring zijn. Dit gevoel verdwijnt meestal na een paar keer zuigen. Het is tijdelijk en verdwijnt zodra je tepel en je borst gewend zijn aan het zuigen en oprekken. Je tepel is verbazingwekkend elastisch en zal tijdens het voeden twee- tot driemaal zo lang worden. Gelukkig is hij hier speciaal voor ontworpen en tijdens de zwangerschap op een natuurlijke manier voorbereid op deze taak.

Belangrijke informatie voor de eerste week

• Begin zo snel mogelijk na de bevalling met aanleggen, in elk geval binnen het eerste uur.
• Leg goed aan.
• Telkens als je baby niet goed is aangelegd – slecht drinken en pijn aan je tepels zijn daar indicaties voor – neem je hem voorzichtig van de borst en begin je opnieuw.
• Maak je geen zorgen als je baby de eerste paar keer niet zo geïnteresseerd in de borst lijkt. Houd hem bij je. Dat kan thuis, maar ook in het ziekenhuis. Als jullie altijd vlak bij elkaar zijn, zowel overdag als 's nachts, zul je geen 'hongersignalen' missen en kan de borstvoeding ongestoord op gang komen.
• Geef je baby onbeperkte toegang tot je borst, dus laat hem aangeven hoe vaak en hoe lang. Dat bevordert een goede melkproductie.
• Vraag bijtijds om hulp als je die nodig hebt!
• Voed je baby overdag én 's nachts, minimaal acht tot twaalf keer per 24 uur; probeer geen voedingen over te slaan.
• Als je baby door omstandigheden niet zelf bij jou aan de borst kan drinken, kun je de eerste dagen met beleid wat melk uit je borst drukken en je baby te drinken geven.
• Geef je baby geen fopspeen of flessenspeen. Als je een zuigbehoefte bij je baby ziet, leg hem dan aan je borst. Hij kan die eerste dagen mooi oefenen op een zachte borst, krijgt colostrum binnen en je productie wordt daardoor gestimuleerd.
• Als bijvoeding écht nodig is, kan dat afgekolfde moedermelk zijn van jezelf.
• Kunstvoeding, glucose of suikerwater is bijna nooit nodig en heeft een negatieve invloed op jouw melkproductie.

Kraamlogboek

Download hier het kraamlogboek, dat zal je helpen die eerste week goed door te komen en de borstvoeding goed op gang te helpen. http://www.borstvoedingboek.com/docs/kraamlogboek.pdf

Deze informatie is tot stand gekomen in samenwerking met Stefan Kleintjes, kinderdiëtist. Aan de inhoud van deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend.

Bronnen:
*Borstvoeding Boek, Stefan Kleintjes en Mary Broekhuijsen; Spectrum, 3de druk 2010
  www.borstvoedingboek.com
*Kenniscentrum Borstvoeding, biedt een keur aan informatie over borstvoeding, samengesteld door borstvoedingsdeskundigen en moeders met borstvoedingervaring.
  www.borstvoeding.com