Informatie over jouw zwangerschap

Bevalling

Kraamweek

Borstvoeding en flesvoeding

Baby wordt groter

Borstvoeding, hoe doe je dat?

Je wilt borstvoeding gaan geven aan je baby. Je geeft hem of haar hiermee de beste start. Als je jezelf goed voorbereidt hierop, zul je beter weten wat er bij komt kijken en wat je precies kunt verwachten.

De voorbereiding

Borstvoeding geven ervaren veel vrouwen als hard werken en je moet er misschien de nodige moeite voor doen om borstvoeding te laten slagen. Het eerste vereiste is dat je een positieve opstelling inneemt en je goed voorbereid. Er kunnen zich problemen voordoen tijdens de borstvoeding zoals tepelkloven, borstontsteking, veel stuwing en andere obstakels. De kans hierop verminder je enorm wanneer je een goede voorlichting en een goede begeleiding krijgt. In een later hoofdstuk zullen we hier uitgebreid op terugkomen.

Borstvoeding geven is natuurlijk. Je lichaam is erop gebouwd. Veel mensen denken dat het voorbereiden van je tepels noodzakelijk is om tepelproblemen te voorkomen. Het is beter dat je het natuurlijke evenwicht niet verstoort met zeep of zalfjes en dat je je tepels alleen maar met water wast. Meer voorbereiding is niet nodig. Ook in de periode dat je borstvoeding geeft, is alleen wassen met water voldoende. Ook het harden van je tepels, zoals vroeger veel gedaan werd, is helemaal niet nodig. De voorbereiding van je borsten en tepels is een natuurlijk proces en vindt vanzelf plaats onder invloed van zwangerschapshormonen. Wrijven, oprekken of schuren zal je tepels juist gevoelig en pijnlijk maken.

Direct na de bevalling, eerste kennismaking

Samen uitrusten na de bevalling kan heerlijk zijn na de inspanningen die je hebt geleverd. Zowel jij als je baby heeft die rust verdiend. Of je nu een korte, heftige of langdurige, moeizame bevalling hebt gehad: je eigen kind in je armen houden is de meest ontspannende beloning. De wetenschappelijke inzichten over het eerste huid-op-huidcontact zijn de afgelopen jaren flink toegenomen. Zo weten we nu bijvoorbeeld dat het behalve een ontspannend effect voor moeder en baby ook een enorme stimulans is voor het op gang komen van de borstvoeding. Baby's zijn de eerste paar uur na de geboorte flink wakker en alert. Dat moet, omdat zij tijd nodig hebben om zich aan te passen aan het leven buiten de baarmoeder. De meest vanzelfsprekende en natuurlijke plek voor zo'n net geboren kleintje is op jouw warme moederborst. Dus neem je blote baby op jouw ontblote borst en bedek hem en jezelf met een warme deken of doek.

De eerste kennismaking met je borst

Tijdens je zwangerschap heb je de keus gemaakt of je borstvoeding wilt gaan geven of niet. Veel vrouwen nemen zich voor het wel te gaan proberen. Na de bevalling kun je jouw kindje wanneer dat mogelijk is het beste binnen het uur aan de borst leggen. Dit zal jouw eerste kennismaking zijn met het geven van borstvoeding.

Je baby zal de eerste keer aan je borst meestal nog niet goed drinken en vaak likt of snuffelt de baby alleen maar aan de tepel. De kraamhulp of verloskundige dan wel verpleegkundige zal je helpen met aanleggen. Natuurlijk hoef je hier niet op te wachten en mag je jouw kindje altijd aanleggen wanneer je dat wilt. Veel vrouwen vinden het echter prettig om de eerste dagen geholpen te worden met aanleggen. Goed aanleggen is belangrijk om je kindje goed te laten drinken en is ook noodzakelijk voor jouw tepels. In het begin kan het geven van borstvoeding soms een irritatie veroorzaken. Je tepels moeten daarom langzaam wennen aan een drinkende baby. Waarneer je de tijd dat je baby aan de borst ligt opbouwt, zal de kans op irritatie van je tepels veel minder zijn. De eerste keer moet je baby slechts enkele minuten per borst drinken. Per dag bouw je dit op. Thuis zal het je niet snel gebeuren dat de kraamverzorgende vergeet je baby van de borst te halen. In het ziekenhuis gebeurt dit wel eens door de drukte en andere werkzaamheden van het verplegend personeel. Haal dan altijd zelf je baby van de borst (je pink in het mondhoekje om het vacuüm te verbreken). Wanneer je baby te snel te lang drinkt zal je al direct last krijgen van geïrriteerde tepels die bij het voeden heel pijnlijk zijn.

Aanleggen aan je borst

Neem je baby zo in de armen dat je buik tegen buik ligt met je baby. Je vingers bevinden zich minimaal 3 tot 4 cm achter de tepelaanzet en je duim zit aan de bovenkant van je borst. Je kunt je borst eventueel optillen zodat de tepel zich recht voor je baby’s mondje bevindt. Eventueel kun je jouw arm naar de borst bewegen als de baby zijn mondje openheeft zodat je baby de tepel en een gedeelte van de tepelhof goed in de mond neemt. Het is normaal dat het neusje van de baby tegen de borst ligt. Wel moet je natuurlijk opletten dat je baby goed kan ademen.

Probeer zo min mogelijk de huid van je borst in te drukken, wanneer je denkt dat je kindje geen lucht kan krijgen. Die druk kan een borstontsteking veroorzaken, omdat je een melkkanaaltje dicht drukt. Zorg ervoor dat je steeds ontspannen zit of ligt. Wanneer je de baby van de borst af wilt halen doe je dit door je pink in de hoek van het mondje het vacuüm te laten verbreken. In het begin kan het lastig zijn om je baby goed aan te leggen. Wanneer je kindje de borst niet goed pakt, moet je je baby van je borst halen en het opnieuw proberen. Als jouw kindje goed aan de borst ligt, heeft hij jouw hele tepel en een deel van je tepelhof in zijn mondje. Wanneer jouw kindje je borst niet goed pakt, kun je hier tepelkloven van krijgen. Borstvoeding mag geen pijn doen! Goed aanleggen voorkomt problemen zoals pijnlijke of beschadigde tepels.

Houdingen om borstvoeding te geven

Er zijn diverse houdingen te bedenken om je kindje te kunnen voeden. Probeer ze uit en ga na welke houding(en) het beste bij jou en je baby past. Je kunt voor je bevalling alle houdingen al eens doornemen met een babypop.

De meest gangbare houdingen om borstvoeding te geven:

Liggend borstvoeding geven buik tegen buik, onderste borst
Jullie liggen beide op je zij. Buik tegen buik. Het mondje van je baby op tepelhoogte van je onderste borst.

Liggend borstvoeding geven buik tegen buik, bovenste borst
Jullie liggen beide op je zij. Buik tegen buik. Je buigt met je gehele lichaam iets verder naar voren en ondersteund je knie met een kussen. De ondersteuning is nodig, omdat je anders krampachtig gaat liggen, omdat je teveel zal leunen op je baby. Daardoor kun je last krijgen van je rug. Het mondje van je baby op tepelhoogte van je bovenste borst.

Zittend borstvoeding geven in de ‘Madonnahouding’
Wanneer je zittend voedt ondersteun je je baby met je onderarm. Je kindje ligt dus op je rechterarm wanneer hij drinkt aan de rechterborst en op de linkerarm bij linkerborst.

Zittend borstvoeding geven
Je kunt je kindje ook zittend voeden en hem ondersteunen met je tegenoverstelde onderarm. Je kindje ligt dus op je rechterarm, met zijn hoofdje in je hand, wanneer hij drinkt aan de linkerborst en op de linkerarm bij rechterborst.

Andere houdingen om je baby borstvoeding te geven:

De rugbyhouding
De beentjes van je baby liggen naast je lichaam, onder je arm door.

Australische houding
Je ligt op de rug, met je kindje op je buik. Deze houding wordt veel gebruikt na een keizersnede, je kunt dan namelijk niet (of nauwelijks) op je zij liggen.

Je kindje zit rechtop
Jij zit rechtop en je kindje zit op schoot te drinken. Deze houding wordt vaker gebruikt bij iets oudere kinderen. Baby’s die hun eigen hoofd nog niet omhoog kunnen houden, dienen ondersteunt te worden.

Je kindje zit rechtop en jij staat
Jij staat en je kindje steunt op heup te drinken. Deze houding wordt vaker gebruikt bij iets oudere kinderen. Wanneer je kindje net wil eten bijvoorbeeld, wanneer jij staat te koken, kun je zo voeden. Er zijn heupzitjes te koop die je kindje ondersteunen, uiteraard moet jij je baby wel vasthouden. Baby’s die hun eigen hoofd nog niet omhoog kunnen houden, dienen ondersteunt te worden.

Houdingen om borstvoeding te geven voor bijzondere omstandigheden:

Borstvoeding geven met kin-ondersteuning
Kinderen die weinig tot geen spierspanning hebben (bijvoorbeeld premature baby’s of baby’s met het Downsyndroom) kunnen baat hebben bij een ondersteuning van hun kinnetje.

Een tweeling borstvoeding geven
Je kunt je tweeling tegelijkertijd voeden. De rugbyhouding is een veel gebruikte houding in dat geval. Je kunt je tweeling natuurlijk ook om de beurt voeden, zo krijgt ieder kind even apart aandacht. Heb je echter het idee dat je de gehele dag aan het voeden bent, kun je ook één keer per dag, de kinderen om de beurt voeden. Je partner kan dan misschien met je andere kindje spelen of kroelen. Zo krijgt ieder kindje 2 keer ‘eigen’ tijd.

Melkproductie van je borsten

Om de melkproductie op gang te laten komen is het belangrijk om je baby vaak aan te leggen en beide borsten aan te bieden bij elke voeding. Hoe vaker de baby om voeding vraagt, des te meer melk er aangemaakt wordt. Het is dus eigenlijk een kwestie van vraag en aanbod. De borst die tijdens de laatste voeding het laatst werd gegeven wordt bij de volgende voeding het eerst aangeboden.(Sommige baby’s hebben in het begin en als de melkproductie goed op gang is, voldoende aan één borst).

Hoe vaak aanleggen?

De eerste weken na de bevalling kan je baby behoefte hebben aan 8 tot 12 voedingen per etmaal. Daarbij is ook een nachtvoeding. Meestal slaapt je baby een of twee langere slaapperiodes per etmaal en zul je al snel zien dat je baby op andere tijden vaker om een voeding vraagt. Je baby moet minimaal 6 tot 8 voedingen per dag.

Hygiëne

Was je handen voor elke voeding met water en (desinfecterende) zeep. Je borsten kun je eventueel met een nat washandje wassen. Gebruik hierbij geen zeep of andere desinfecterende producten. Dit schaadt de tepel.

Bijvoeding

Een gezonde, voldragen baby, die snel na de bevalling aan de borst wordt gelegd en vervolgens om de twee a drie uur een voeding krijgt, heeft geen bijvoeding nodig. Bij de geboorte heeft een baby namelijk meestal voldoende reserve aan energie en vocht voor de eerste dagen. Daarnaast is het colostrum een waardevolle voeding. Bijvoeding verstoort het beschermende effect daarvan. Moet om een medische reden bijvoeding worden gegeven dan kan dit het beste worden gedaan door middel van een lepeltje, pipet of voedingsspuitje. Dit voorkomt zuigverwarring bij de baby (de drinktechniek van fles of borst verschilt aanzienlijk, ook een fopspeen wordt hierom ook afgeraden). Als bijvoeding écht nodig is, kan dat afgekolfde moedermelk zijn van jezelf. Kunstvoeding, glucose of suikerwater is bijna nooit nodig en heeft een negatieve invloed op jouw melkproductie.

Gene

De ene vrouw voedt heel makkelijk in het openbaar en de ander kan het niet wanneer er een vriendin toe kijkt. Pak de ruimte die jij nodig hebt hiervoor. Als je straks borstvoeding geeft kun je hier ook rekening mee houden. Ben jij niet het type dat overal wil voeden, dan zul je wat meer moeten plannen om steeds ergens uit te komen waar je in alle rust kunt voeden. Heb jij geen moeite met publiek en kun jij overal je baby aanleggen dan ben je vrij om te gaan en te staan waar je wilt.

Gene in je omgeving

Soms had je er helemaal niet op gerekend maar zijn er mensen in je directe omgeving die er heel ongemakkelijk van worden waarneer jij je baby gaat voeden. Dat kan een vader, broer, zus of tante etc zijn. Als jij het bij hen laat en er zelf niet ongemakkelijk van wordt, zullen ze er over het algemeen snel aan wennen. Het is vaak het onbekende waar ze sceptisch tegenover staan.

In de zwangerschapscursus week 39 bespreken we: Borstvoeding en de mogelijke problemen.